Ερευνητικη δημοσιογραφια και προστασια της υποληψης

Η Balan v. Moldova είναι μια κλασική υπόθεση σύγκρουσης του άρθρου 8 με το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ, δηλαδή της προστασία της τιμής και υπόληψης που, σύμφωνα με τη νομολογία, περιλαμβάνεται στην έννοια της ιδιωτικής ζωής και τη δημοσιογραφική ελευθερία.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέτασε εάν οι δικαστικές αρχές της Μολδαβίας προστάτευσαν επαρκώς την υπόληψη του Ολέγκ Μπάλαν, πρώην Υπουργού Εσωτερικών, σε μια υπόθεση δυσφήμισης κατά του Ρενάτο Ουσατίι, ηγέτη κόμματος της Αντιπολίτευσης.

Ο Ολέγκ Μπάλαν, γεννημένος το 1969, υπηρέτησε ως Υπουργός Εσωτερικών από τον Φεβρουάριο του 2015 έως τον Ιανουάριο του 2016. Στις 10 Νοεμβρίου 2015, ο Ρενάτο Ουσατίι δημοσίευσε στο Facebook ένα “Σημείωμα” που υποτίθεται ότι προέρχεται από την Υπηρεσία Ασφαλείας και Πληροφοριών της Μολδαβίας (SIS), κατηγορώντας τον Μπάλαν, μεταξύ άλλων, για διαφθορά και κακή συμπεριφορά προς το προσωπικό του υπουργείου. Η SIS και το γραφείο του Προέδρου αρνήθηκαν την αυθεντικότητα του Σημειώματος. Ο Μπάλαν ζήτησε δημόσια ανάκληση και αποζημίωση από τον Ουσατίι, ο οποίος δεν συμμορφώθηκε, ωθώντας τον πρώτο να καταθέσει αγωγή για δυσφήμιση.

Το ΕΔΔΑ εξέτασε εάν οι δικαστικές αρχές της Μολδαβίας εξισορρόπησαν το δικαίωμα του Μπάλαν στην προστασία της υπόληψής του, σύμφωνα με το Άρθρο 8, με το δικαίωμα του Ουσατίι στην ελευθερία έκφρασης, σύμφωνα με το Άρθρο 10 της ΕΣΔΑ.

Το ΕΔΔΑ υπογράμμισε ότι το περιεχόμενο του Σημειώματος αποτελούσε θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος, περιλαμβάνοντας σοβαρές κατηγορίες κατά υψηλόβαθμου αξιωματούχου. Ως δημόσιο πρόσωπο, ο Μπάλαν θα μπορούσε δικαιολογημένα να αποτελέσει αντικείμενο εντονότερου δημοσίου ελέγχου και κριτικής. Επιπλέον, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, ο Ουσατίι, τόσο ως πολιτικός όσο και ως δημόσιο πρόσωπο, είχε περιορισμένα μέσα για να επαληθεύσει την αυθεντικότητα του Σημειώματος λόγω της υποτιθέμενης μυστικής του προέλευσης. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Μολδαβίας τον αντιμετώπισε ως ερευνητή δημοσιογράφο (investigative journalist), προϋποθέτοντας την καλή πίστη του.

Επίσης, το ΕΔΔΑ δέχθηκε ότι ο Ουσατίι δεν προσπάθησε επαρκώς να επαληθεύσει την αυθεντικότητα του Σημειώματος ή να προειδοποιήσει το κοινό του για την αμφιλεγόμενη προέλευσή του. Παρά ταύτα, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, το Ανώτατο Δικαστήριο προέκρινε την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης του Ουσατίι, αποτυγχάνοντας έτσι να προστατεύσει επαρκώς την υπόληψη του Μπάλαν.

Τελικά, το ΕΔΔΑ θεώρησε ότι το Ανώτατο Δικαστήριο της Μολδαβίας δεν κατάφερε να επιτύχει μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ των αντικρουόμενων δικαιωμάτων της ελευθερίας έκφρασης και της προστασίας της υπόληψης, καταλήγοντας στη διαπίστωση παραβίασης του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ.