Η υπόθεση Pietrzak και Bychawska-Siniarska και άλλοι κατά Πολωνίας (αρ. προσφ. 72038/17 και 25237/18) αφορούσε πέντε Πολωνούς υπηκόους που προσέφυγαν κατά της νομοθεσίας τηλεφωνικών υποκλοπών ή μυστικής παρακολούθησης . Η εν λόγω νομοθεσία επέτρεπε την εκτεταμένη παρακολούθηση πολιτών και διατήρηση δεδομένων επικοινωνίας χωρίς επαρκείς διαδικαστικές εγγυήσεις ή ένδικα μέσα για εκείνους που υπόκεινται σε τέτοια μέτρα. Οι προσφέυγοντες ισχυρίστηκαν ότι δεν υπήρχε ένδικο μέσο στην Πολωνία για να αμφισβητήσουν την νομιμότητα των παρακολουθήσεων.
Το ΕΔΔΑ κατέληξε σε τρεις παραβιάσεις του Άρθρου 8 (δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής και αλληλογραφίας) της ΕΣΔΑ. Οι παραβιάσεις αφορούσαν συγκεκριμένα το καθεστώς επιχειρησιακού ελέγχου, τη διατήρηση δεδομένων επικοινωνίας και τις διατάξεις μυστικής παρακολούθησης του αντιτρομοκρατικού νόμου.
Το ΕΔΔΑ επέκρινε την πολωνική νομοθεσία για το ευρύ της πεδίο εφαρμογής της και τη μυστική της φύση, καθώς και την απουσία πρόβλεψης αποτελεσματικών μηχανισμών αμφισβήτησης της νομιμότητας των παρακολουθήσεων. Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε ότι η ίδια η νομοθεσία καθ΄εαυτήν αποτελούσε επέμβαση στα δικαιώματα των προσφεύγων όπως αυτά κατοχυρώνονται από το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ. Συγκεκριμένα, το καθεστώς επιχειρησιακού ελέγχου δεν συνοδευόταν από επαρκείς διασφαλίσεις κατά της μη αναγκαίας παρακολούθησης και δεν εξισορροπούνταν από επαρκή δικαστική εποπτεία. Το Δικαστήριο σημείωσε ότι η νομοθεσία δεν απαιτούσε εύλογη υποψία για την έναρξη της παρακολούθησης ούτε την ενημέρωση των πολιτών που βρίσονταν υπό παρακολούθηση ακόμη και μετά τη λήξη αυτής , παραβιάζοντας τις αρχές της δημοκρατικής κοινωνίας και το επαγγελματικό απόρρητο.
Όσον αφορά τη διατήρηση δεδομένων επικοινωνίας, το ΕΔΔΑ τόνισε ότι οι πάροχοι υπηρεσιών επικοινωνίας ήταν υποχρεωμένοι να διατηρούν τα δεδομένα αδιακρίτως για μελλοντική πιθανή χρήση από τις αρχές, γεγονός που παραβίαζε τα δικαιώματα ιδιωτικότητας των ατόμων. Η νομοθεσία επέτρεπε στις αρχές να έχουν πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα χωρίς την παρέμβαση των παρόχων τηλεπικοινωνιών, προκαλώντας κίνδυνο κατάχρησης. Το ΕΔΔΑ θεώρησε ότι η νομοθεσία δεν περιλάμβανε επαρκείς διασφαλίσεις για πρόληψη των καταχρηστικών παρακολουθήσεων, καθιστώντας την ασύμβατη με το Άρθρο 8.
Οι διατάξεις μυστικής παρακολούθησης του αντιτρομοκρατικού νόμου επίσης δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις του άρθρου 8. Το ΕΔΔΑ σημείωσε ότι ενώ ο νόμος είχε ως σκοπό την παρακολούθηση αλλοδαπών υπόπτων για τρομοκρατία, η εφαρμογή του ήταν πολύ ευρύτερη, αφορώντας έμμεσα οποιοδήποτε άτομο είχε επαφή με τους στόχους παρακολούθησης. Η παρακολούθηση εγκρινόταν εσωτερικά από τον επικεφαλής της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (ABW) χωρίς να υφίσταται ανεξάρτητη εποπτεία. Η αρχική τρίμηνη περίοδος παρακολούθησης δεν υποβαλλόταν σε δικαστικό έλεγχο και οι επακόλουθες αναθεωρήσεις από εκτελεστικά και εισαγγελικά όργανα δεν διασφάλιζαν την ανεξαρτησία στη διαδικασία έγκρισης αυτών των χρονικών παρατάσεων, προκαλώντας τον κίνδυνο καταχρήσεων.
Οι αιτούντες δεν ζήτησαν αποζημίωση, θεωρώντας την αναγνώριση των παραβιάσεων από την απόφαση ως επαρκή επανόρθωση.
In the case Pietrzak and Bychawska-Siniarska and Others v. Poland, five Polish nationals challenged Poland’s secret surveillance laws at the European Court of Human Rights (ECHR). They argued that these laws permitted extensive surveillance and data retention without proper safeguards or legal recourse. The ECHR found Poland in violation of Article 8 (right to respect for private and family life and correspondence) of the European Convention on Human Rights on three counts:
- Operational Control Regime: The regime lacked adequate safeguards against excessive surveillance, lacked judicial oversight, did not require reasonable suspicion for initiating surveillance, and failed to inform individuals after surveillance ended.
- Retention of Communications Data: ICT providers were required to retain data indiscriminately, allowing authorities to access it without operator intervention, posing a privacy risk without sufficient safeguards against abuse.
- Anti-Terrorism Act’s Secret Surveillance Provisions: Intended to target foreign nationals suspected of terrorism, these provisions were broadly applied, affecting many individuals indirectly, and lacked independent oversight and judicial review, leading to potential abuse.
The Court concluded that the mere existence of such legislation constituted an interference with Article 8 rights. It did not examine the complaints under Article 13 (right to an effective remedy) separately, as the applicants did not seek damages, but ordered Poland to cover the applicants’ legal costs.
Myris was dead 